Czy czarna herbata podnosi ciśnienie czy je obniża?
lip
Nadciśnienie tętnicze dotyczy w Polsce około jednej trzeciej dorosłych. Prawie każda z tych osób prędzej czy później zaczyna przyglądać się swojej diecie. Podczas takiej analizy bardzo często pojawia się pytanie, czy czarna herbata podnosi ciśnienie, czy je obniża. Popularne porady są niekiedy jednostronne – albo straszą kofeiną i każą odstawić herbatę przy pierwszym pomiarze powyżej normy, albo chwalą antyoksydanty. Sprawdź, czy przy nadciśnieniu musisz rezygnować z herbaty i kiedy warto zachować ostrożność.
Kofeina czy flawonoidy – co w Twojej filiżance wpływa na ciśnienie?
Czarna herbata to w dużej mierze kofeina i flawonoidy. Oba te składniki wpływają na naczynia krwionośne. Kofeina pobudza organizm i sprawia, że naczynia krwionośne mogą się lekko zwężać, a to powoduje przejściowy wzrost ciśnienia tętniczego.
Flawonoidy zawarte w czarnej herbacie – teaflawiny i tearubiginy – powstają podczas fermentacji liści. Działają odwrotnie niż kofeina – powodują rozkurczanie naczyń krwionośnych.
Pytanie, czy czarna herbata podnosi ciśnienie, sprowadza się zatem do pytania, który z tych mechanizmów przeważy. Odpowiedź zależy od kilku czynników.
Pomiar ciśnienia po herbacie – dlaczego wynik może być zawyżony?
Filiżanka czarnej herbaty zawiera przeciętnie od 40 do 70 mg kofeiny w zależności od czasu parzenia, ilości liści i ich jakości. To mniej więcej połowa tego, co w standardowej kawie. U osoby, która rzadko pije napoje kofeinowe, nawet ta ilość może wywołać krótkotrwały skok ciśnienia, przyspieszone tętno i pobudzenie. U osoby pijącej herbatę regularnie od lat efekt jest znacznie słabszy.
Dlatego wynik pomiaru ciśnienia wykonanego bezpośrednio po wypiciu herbaty nie jest miarodajny. Kofeina działa głównie w ciągu pierwszej godziny. Potem jej efekt słabnie. Jeśli ktoś na tej podstawie eliminuje herbatę z diety, podejmuje decyzję opartą na niepełnych danych.
Ważna jest też zawartość L-teaniny, która łagodzi pobudzające działanie kofeiny. Wzrost ciśnienia wywołany kofeiną z herbaty jest zazwyczaj łagodniejszy niż ten po takiej samej dawce z kawy.
Flawonoidy w czarnej herbacie – ukryte wsparcie dla serca
Teaflawiny i tearubiginy to związki roślinne charakterystyczne dla czarnej herbaty. Powstają podczas procesu fermentacji, dlatego nie znajdziemy ich w herbacie zielonej czy białej. To właśnie one w dużej mierze odpowiadają za ciemny kolor naparu, jego smak i część właściwości, które mogą wspierać układ krążenia.
Ich działanie polega między innymi na tym, że pomagają naczyniom krwionośnym się rozkurczyć, więc krew może płynąć swobodniej, a ciśnienie może się obniżyć.
Czarna herbata może obniżać ciśnienie, ale nie jest lekiem i nie zastępuje leczenia zaleconego przez lekarza. Jej wpływ jest łagodny, stopniowy i najlepiej widoczny przy regularnym piciu. Ważne jest też, jak ją przygotowujemy, bo zbyt mocny napar czy duża ilość cukru mogą osłabić jej korzystny potencjał.
Herbata z mlekiem – czy tracisz korzyści zdrowotne?
Białka obecne w mleku, głównie kazeina, mogą wiązać flawonoidy, którym czarna herbata zawdzięcza część swojego wpływu na naczynia krwionośne. Gdy dodamy mleko, organizm może przyswoić ich mniej.
Czarna herbata z mlekiem może też w mniejszym stopniu wspierać rozszerzanie naczyń krwionośnych niż herbata bez dodatków. Mleko nie blokuje jednak kofeiny. Innymi słowy: pobudzająca część herbaty zostaje, ale część korzystna dla naczyń może być słabsza. Osoby pijące czarną herbatę z myślą o wsparciu ciśnienia i układu krążenia mogą więcej zyskać, wybierając napar bez mleka.
Turecki zwyczaj picia czarnej herbaty – mocnej i bez dodatków – wynika przede wszystkim z tradycji, ale z dzisiejszej perspektywy okazuje się bardzo trafny. To jednak nie znaczy, że herbata z mlekiem jest szkodliwa.
Od ogrodu do filiżanki – jak jakość herbaty wpływa na Twoje zdrowie?
Czarne herbaty różnią się zawartością flawonoidów. Duże znaczenie ma to, z jakich liści zostały przygotowane i jak je przetworzono. Herbaty liściaste zwykle zawierają więcej cennych związków roślinnych niż drobny granulat. Wynika to z tego, że większe fragmenty liści są mniej narażone na utlenianie oraz utratę części składników aktywnych. Dzięki temu wysokiej jakości czarna herbata liściasta dłużej zachowuje smak, aromat i właściwości odżywcze.
Turecka herbata z Rize – dlaczego warto jej spróbować?
Szczególnie dobrą opinią cieszy się czarna turecka herbata z regionu Rize, położonego nad Morzem Czarnym. To miejsce ma wyjątkowe warunki do uprawy herbaty. Dzięki temu liście rozwijają intensywny smak i zawierają wiele naturalnych składników, które wpływają na jakość naparu. Nie bez powodu czarna turecka herbata z Rize od lat uchodzi za jeden z najbardziej lubianych rodzajów czarnej herbaty.
Krótkie i długie parzenie – jak czas zmienia wpływ herbaty na organizm
Znaczenie ma także sposób parzenia. Jeśli zalejemy herbatę na krótko (2–3 minuty), napar będzie zawierał mniej kofeiny i mniej polifenoli. Dłuższe parzenie (5–15 minut) powoduje, że więcej kofeiny i więcej składników aktywnych (polifenoli) uwalnia się do naparu. W tradycyjnym tureckim czajniku do herbaty (çaydanlık) herbata parzona jest około 15 minut, więc napar jest bogaty w polifenole, ale ma też więcej kofeiny niż przy krótkim parzeniu.
Nadciśnienie i czarna herbata – kiedy zachować ostrożność?
Przy nowo zdiagnozowanym nadciśnieniu, gdy trwa etap dobierania leków, kofeina z herbaty może utrudniać ocenę ich skuteczności, ponieważ zaburza pomiary. Warto wtedy ograniczyć spożycie do jednej, dwóch filiżanek dziennie i mierzyć ciśnienie co najmniej 45 minut po wypiciu herbaty.
Osoby nadwrażliwe na kofeinę, u których już dwie filiżanki herbaty wywołują np. kołatanie serca, powinny skrócić czas parzenia albo wybrać rooibos jako alternatywę bez kofeiny.
Trik z pierwszym zalaniem – około 70% mniej kofeiny w filiżance
Zalej liście wrzątkiem, odczekaj 3 minuty i odlej wodę. Następnie zalej ponownie i zaparzaj normalnie. Pierwsze zalanie usuwa około 70% kofeiny, ale pozostawia w liściach większość polifenoli, które przechodzą do naparu przy kolejnym zalaniu liści gorącą wodą. Dzięki temu napar zawiera mniej kofeiny, ale zachowuje większość wartości zdrowotnych herbaty.
Czarna herbata przy nadciśnieniu – przyjaciel czy wróg?
Nie można powiedzieć, że czarna herbata zawsze obniża lub zawsze podnosi ciśnienie krwi. Jej wpływ zależy od tego, co w danym momencie mocniej zadziała na organizm. Zawarta w herbacie kofeina lekko podnosi ciśnienie, ale flawonoidy, przy regularnym piciu herbaty, mogą je obniżać i wspierać naczynia krwionośne. U większości osób regularne picie czarnej herbaty, najlepiej bez mleka, w ilości około trzech do pięciu filiżanek dziennie, jest neutralne albo korzystne dla układu krążenia.
Pytanie, czy czarna herbata obniża ciśnienie, ma uzasadnienie naukowe – herbata może pomagać, ale nie zlikwiduje nadciśnienia po kilku filiżankach i nie powinna być traktowana jako jedyna metoda dbania o serce.
FAQ
Czy czarna herbata podnosi ciśnienie krwi?
U osób pijących herbatę sporadycznie lub wrażliwych na kofeinę – czarna herbata może powodować wzrost ciśnienia. Równolegle flawonoidy obniżają ciśnienie przy regularnym spożyciu.
Ile czarnej herbaty dziennie można pić przy nadciśnieniu?
Bezpieczna ilość to 3 do 5 filiżanek dziennie. Osoby z nadciśnieniem powinny konsultować spożycie herbaty z lekarzem i monitorować swoje ciśnienie.
Czy zielona herbata jest lepsza na ciśnienie niż czarna?
Zarówno zielona, jak i czarna herbata mają korzystne właściwości dla układu krążenia. Zielona herbata zawiera więcej katechin, ale czarna herbata również obniża ciśnienie przy regularnym piciu.
Czy herbata z mlekiem działa tak samo na ciśnienie?
Nie. Białka mleka wiążą flawonoidy i ograniczają ich wchłanianie, osłabiając działanie herbaty.
Jak długo trzeba pić czarną herbatę, aby obniżyć ciśnienie?
Badania pokazują, że po 12 tygodniach regularnego spożycia (3 filiżanki dziennie), może nastąpić obniżenia ciśnienia.
Kiedy mierzyć ciśnienie, jeśli pijemy herbatę?
Co najmniej 30–45 minut po wypiciu naparu. Wynik wcześniejszego pomiaru może być zawyżony o kilka mmHg.
Czy czarna herbata zastępuje leki na nadciśnienie?
Nie, czarna herbata nie zastępuje leków na nadciśnienie. Może być wsparciem diety, ale jeśli przyjmujesz leki, nie zmieniaj dawek bez konsultacji z lekarzem.
Czy mocna czarna herbata bardziej podnosi ciśnienie?
Tak, im mocniejsza herbata, tym więcej zawiera kofeiny w porcji. Znaczenie ma ilość suszu, czas parzenia i stopień rozcieńczenia naparu. Osoby wrażliwe na kofeinę powinny unikać bardzo mocnej herbaty.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Osoby z chorobami układu sercowo-naczyniowego lub przyjmujące leki hipotensyjne powinny skonsultować się z lekarzem przed wprowadzeniem istotnych zmian w diecie.
Źródła
Wpływ kawy, herbaty, kakao na ciśnienie tętnicze i układ sercowo-naczyniowy; prof. dr hab. n. med. Jerzy Głuszek, dr Teresa Kosicka, Klinika i Katedra Hipertensjologii, Angiologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu; https://journals.viamedica.pl/arterial_hypertension/article/viewFile/39588/27463
Effects of tea intake on blood pressure: a meta-analysis of randomised controlled trials; British Journal of Nutrition 2014, https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/S0007114514001731
